HISTORIA PTTK ODDZIAŁ MIEJSKI
Polskie Towarzystwo Turystyczno – Krajoznawcze (PTTK) powstało 17 grudnia 1950 roku w połączeniu Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego (PTT), powstałego w 1873 roku i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), powstałego w 1906 roku. Jest najstarszym stowarzyszeniem w Polsce skupiającym turystów i krajoznawców oraz przejęło tradycje, dorobek oraz majątek poprzedników. Towarzystwo stawia sobie za zadanie upowszechnianie na terenie Polski turystyki kwalifikowanej i krajoznawstwa.
Siedziba Zarządu Głównego PTTK mieści się w pałacu Małachowskich przy ulicy Senatorskiej 11 w Warszawie.
PTTK zrzesza blisko 150.000 członków zgrupowanych w ponad 400 oddziałach na terenie całego kraju w tym 9 z naszego województwa.
Siedem lat później (1957 r.) z inicjatywy Artura Dziewiałtowskiego i Tadeusza Firleja powstało Gubińskie Koło PTTK. To zapoczątkowało zorganizowaną działalność turystyczną na terenie miasta.
Artur Dziewiałtowski był przewodnikiem wycieczek w kraju i za granicą, a także organizatorem na stopień turystyki i kursów przewodników. Tadeusz Firlej zwany „Bacą” był organizatorem życia turystycznego, regionalistą, przyrodnikiem, fotografem i poetą.
Zdj. 1 Artur Dziewiałtowski Tadeusz Firlej
Siedzibą koła był ówczesny „Miejski Dom Kultury” przy ul. Wilhelma Piecka, dziś ul. Różana.
Zdj. 2 Nieistniejący budynek Miejskiego Domu Kultury
Koło należało
do PTTK Oddział w Zielonej Górze, a później do Krosna Odrzańskiego. Następnie organizacyjnie przeniosło się do nowo powstałego Wojskowego Oddziału PTTK w Gubinie.
Zdj. 3 Proporczyk Oddział Wojskowy PTTK Gubin
W roku 1970 powstał Oddział Miejski PTTK w Gubinie. Pierwszym prezesem Oddziału został Bogumił Spytkowski, który pełnił tę funkcję do 1972 roku. W skład zarządu wchodzili:
Wiceprezes ds. organizacyjnych – Ryszard Pantkowski
Wiceprezes ds. ekonomicznych – Jan Konieczny
Wiceprezes – Walenty Robowski
Sekretarz – Tadeusz Firlej – urzędujący członek Zarządu OM PTTK w Gubinie 1970-1994 r.
Skarbnik – Leokadia Firlej
Członek – Edmund Siewruk
Członek – Tadeusz Mochnacz
Członek – Wanda Krupska
Członek – Krystyna Kogut
Członek – Kazimierz Kowalski
Rok później w 1971 powstało Koło Zakładowe PTTK przy Zakładach Przemysłu Odzieżowego „Goflan” skupiające 150 turystów. Pełen autokar turystów w każdy weekend wyjeżdżał w góry, nad morze a czasami do Niemiec. Szybko wyłoniła się grupa rajdowa, która uczestniczyła w ogólnopolskich rajdach branżowych i spływach kajakowych.
W 1972 roku podczas zjazdu oddziału wybrano nowy zarząd z prezesem Janem Koniecznym, który kierował oddziałem do roku 1975.
W roku 1974 siedzibę Oddziału Miejskiego na krótko przeniesiono do pomieszczenia piwnicznego nieistniejącej już kawiarni „Łużyczanka” przy przejściu granicznym.
Zdj. 4 Budynek, w którym mieściła się restauracja „ Łużyczanka”
W roku 1975 wybrano nowy zarząd na kadencję 1975 – 1981 oddziału. Prezesem został ppłk Tadeusz Kubica.
W tym samym roku władze miasta Gubina przekazały Oddziałowi na prowadzenie działalności statutowej budynek po zlikwidowanej łaźni miejskiej, dawniej ul. Lubuska 1, a obecnie Obrońców Pokoju 18. Kabiny na parterze adaptowano na pokoje, a na poddaszu urządzono dom wycieczkowy z metalowymi piętrowymi łóżkami i kominkiem. Turyści spędzali tam miło czas śpiewając przy akompaniamencie gitary Ryszarda Pruchniewicza, który dziś razem z Krzysztofem Szmigielskim kontynuują śpiewanie w tzw. „Małym Klubie” w piwnicy. Szkolili się, oglądali slajdy, gawędzili i piekli ziemniaki w kominku.
Zdj. 5 Łaźnia po adaptacji na „Dom Wycieczkowy”
Przed drugą wojną światową w tym budynku znajdowała jedna z siedmiu łaźni miejskich w Guben. Projekt budowy łaźni publicznej na Getreidemarkt (Targ zbożowy) został zatwierdzony 11 września 1909 roku podczas sesji rady miasta Guben. W projekcie znalazło się 10 kabin prysznicowych, 5 kabin łazienkowych dla mężczyzn oraz 1 kabina prysznicowa i 4 kabiny łazienkowe dla kobiet.
Z funduszu miejskiego, który powstał na ten cel z okazji obchodów srebrnej rocznicy zaślubin cesarskiej pary, oraz z innych darowizn miasto miało do dyspozycji 35 tys. marek. Koszt budowy szacowano jednak na 50 tys. marek. Brakującą kwotę 15 tys. marek pożyczono ze skarbca miasta. Inspektorem budowlanym podczas wznoszenia budynku był pan Römmler.
3 października 1910 roku, w poniedziałek łaźnia publiczna została oddana do użytku będąc ozdobą targu zbożowego przyczyniając się do podniesienia poziomu jego otoczenia. Łaźni nadano nazwę „Wilhelm – Auguste Victoria – Bad”. Był to budynek parterowy z użytkowym poddaszem i obszernymi piwnicami mieszczącymi między innymi kotłownię zaopatrującą wanny i kabiny prysznicowe w ciepłą wodę.
Zdj. 6 Budynek łaźni po oddaniu do użytku i w otoczeniu zabudowy miejskiej
Data oddania budynku utrwalona została na okolicznościowej tablicy, która znajduje się do dziś na południowej ścianie budynku.
Zdj. 7 Napis na ścianie frontowej budynku i para cesarska
Łaźnia przetrwała zawieruchę wojenną i była czynna po wojnie, z której dobrodziejstw korzystało wielu mieszkańców Gubina.
W roku 1981 odbył się kolejny zjazd oddziału. Prezesem zarządu został Edmund Siewruk, który pełnił tą funkcję do 1985 roku.
W 1984 roku po upadku zakładu „Goflan” Oddział PTTK przy zakładach wszedł w skład PTTK Oddział Miejski w Gubinie.
4 kwietnia 1985 roku w „Domu Turysty” wybuchł pożar, który strawił zabytkowy budynek.
Pozostały tylko gołe mury. Ogrom społecznej pracy wykonanej podczas adaptacji budynku poszedł na marne. Do dziś nie wiadomo z jakiego powodu powstał pożar. Prawdopodobnie przyczyną pożaru była przeciążona instalacja elektryczna w pokoju na parterze, w którym mieszkała pani pracująca w Guben, a może prowizoryczna instalacja zasilająca kiosk w sąsiedztwie.
Zdj. 8 Spalony budynek i pierwsi społecznicy – Jerzy Galewski pierwszy z lewej strony
Była to ogromna strata dla naszego oddziału, który pozbawiony został swojej siedziby. Nie załamało to jednak członków Oddziału, którzy postanowili odbudować budynek. Po wykonaniu planów przez biuro projektowe z Zielonej Góry przystąpiono do odbudowy budynku.
Na potrzeby odbudowy zakupiono wielką murowaną stodołę w Łomach. Pracę społeczną członków Oddziału, przy znaczącej pomocy Zarządu Wojewódzkiego PTTK w Zielonej Górze, gubińskich zakładów pracy, uczniów szkół, dyrektora Wydziału Finansowego Urzędu Wojewódzkiego Jana Frydryka (członka Zarządu Wojewódzkiego PTTK), kierownika budowy elektrowni w Jänschwalde pana Pudłowskiego, ppłk Tadeusza Kubicy (szef saperów gubińskiej dywizji), Stefana Chlebnego (dyrektora NBP), prezesa Zarządu Oddziału Ryszarda Pruchniewicza i wielu, wielu innych udało się obiekt odbudować. Budowa nowego budynku trwała cztery lata 1985-1989.
Zdj.9 Odbudowa spalonego budynku
W 1985 roku zjazd oddziału wyłonił nowy zarząd. Prezesem został kol. Ryszard Pruchniewicz i pełnił tę funkcję do roku 1992.
W latach 1991 do 1995 w oddziale było 10 szkolnych kół turystycznych i dwa koła dla dorosłych – Terenowe i Dreptaki.
W 1992 roku odbył się zjazd oddziału. Prezesem zarządu został wybrany kol. Mieczysław Jasinowski.
Za jego prezesury w 1992 roku burmistrz miasta Gubina Czesław Fiedorowicz (1990 – 1998) wraz z Radą Miasta na podstawie uchwały rady miejskiej przekazał aktem notarialnym budynek na własność naszemu oddziałowi.
W roku 1993 z grupy członków oddziału powstał „Klub Górski „ Dreptaki „, który w tym roku obchodził będzie 30 – lecie powstania.
W 1994 roku zwołano nadzwyczajny zjazd oddziału. Na zjeździe wybrany został nowy zarząd na czele, którego stanął ponownie prezes kol. Ryszard Pruchniewicz.
Budynek w nowoczesnej bryle oddano do użytku w 1989 roku.
Zdj.10 Budynek po odbudowie
W marcu 1997 roku odbył się kolejny zjazd oddziału. Prezesem zarządu został ponownie kol. Ryszard Pruchniewicz na kadencję 1997- 2001 r. wiceprezesem ds. statutowych kol. Grażyna Bartkowiak, wiceprezesem ds. gospodarczych kol. Tadeusz Lech, sekretarzem kol. Marianna Osóbka.
Zdj.11 Zjazd oddziału w „Klubie Turysty”
03.03.2001 roku podczas zjazdu wybrano na prezesa zarządu kol. ZenonaPilarczyka, który był pomysłodawcą zagospodarowania wieży przy kościele farnym i odtworzenia mieszkania dzwonnika. Za jego prezesury zakupiona została nieruchomość nad jeziorem „Borek”. Pierwsze prace na jej terenie wykonano w dniu 18.05.2002 roku. Powstał w tamtym czasie budynek z pomieszczeniami, w których trzymano sprzęt wodny. Były miejsca noclegowe, kuchnia i węzeł sanitarny.
Członkowie oddziału przez wiele lat korzystali z własnego sprzętu wodnego. To tam do dnia dzisiejszego organizowany jest Ogólnopolski Rajd Rowerowy „W Sercu Łużyc” – Noc Kupały” i spotkania członków podczas imprez plenerowych.
Zdj.12 Były i obecny burmistrz przy ognisku w stanicy
01.05.2001 r. – odbył się pierwszy spływ kajakowy rzeką Lubszą od cieku wodnego Tymienica do Gubina zakupionymi sześcioma kajakami. 30.06.2001 r. – odbył się pierwszy spływ kajakowy rzeką Odrą na trasie Krosno Odrzańskie – Kosarzyn.
Drugi z lewej strony kol. Tomasz Dereszczków, wtedy członek Koła Terenowego, dziś z żoną prowadzą działalność gospodarczą oferując spływy kajakowe różnymi ciekami wodnymi. Więcej można się dowiedzieć na stronie https://kajakigubin.pl
26 maja 2001 r. Oddział zorganizował „Naradę Wojewódzkiego Aktywu PTTK”. Od roku 2002 oddział współpracował z Klubem Czeskich Turystów w organizacji imprez turystycznych pieszych i kajakowych. 24.06.2002 gościła u nas „ Ekspedycja NYSA” z Liberca.
W maju 2004 r. oddział wydał przewodnik „ Wzniesienia Gubińskie” – 200 egz. Na prośbę rowerzystów, Zarząd Oddziału Miejskiego PTTK w Gubinie dnia 01.03.2005 r. przekształcił Gubińską Sekcję Rowerową „LUZ” w Gubiński Klub Rowerowy „LUZ”.
W tym samym roku w kwietniu został wydany przez oddział biuletyn „Pradzieje Ziemi Gubińskiej” – 500 egz.
W roku 2005 zmarł kol. Stefan Chlebny – gawędziarz, regionalista, wytrawny turysta. Człowiek o niezwykłym filozoficznym nastawieniu do świata.
30.06.2006 – odsłonięto obelisk poświęcony pamięci działacza gospodarczego, bankowca i regionalisty Stefana Chlebnego.
Zdj.14 Kamień pamiątkowy ufundowany przez oddział
W marcu 2006 oddział wydał mapę turystyczną „Gmina Gubin” 1:75000 wspólnie z gminą wiejską Gubin. W tym roku zmarł założyciel PTTK Oddział Miejski w Gubinie Tadeusz Firlej zwany „Bacą”. Poeta, regionalista, fotograf, filmowiec, miłośnik gór i przyrody. Kiedy jeszcze nie było oddziału w 1969 roku przyjmował mnie do PTTK, a w roku 1970 zorganizował kurs Organizatorów Turystyki dla młodzieży z liceum, w którym też uczestniczyłem zakończony egzaminem i pieczeniem barana w Kosarzynie.
W 2005 roku kol. Zenon Pilarczyk ponownie został wybrany na stanowisko prezesa zarządu i sprawował władzę do 2009 roku. 06.02.2007 – powstała Komisja Krajoznawcza na czele, której stanął kol. Zenon Pilarczyk.
22.06.2007 – uroczyście odsłonięto obelisk poświęcony założycielowi PTTK OM w Gubinie Tadeuszowi Firlejowi.
Zdj. 15 Kamień pamiątkowy
20.03.2009 podczas zjazdu oddziału na czteroletnią kadencję po raz pierwszy wybrano prezesem kobietę, kol. Grażynę Bartkowiak, która już 4 kwietnia w Pniewie koło Międzyrzecza uczestniczyła w „ III Regionalnej Konferencji Oddziałów PTTK województwa lubuskiego ”. Prezes Grażynę Bartkowiak wybrano na przewodniczącą Lubuskiego Porozumienia Oddziałów i delegatem naszego oddziału na „ XVII Walny Zjazd PTTK w Warszawie.”
W 2012 roku oddział dofinansował książkę Janiny Izdebskiej pt. „Oczami wiedzmy”, w której znalazł się obszerny dział poświęcony PTTK OM Gubin. 7 czerwca 2014 roku PTTK OM Gubin był organizatorem
„ II Zlotu Lubuskich Turystów”.
W 2015 roku Oddział został wyróżniony przez Zarząd Główny PTTK odznaką honorową „ ZA ZASŁUGI DLA TURYSTYKI ”
Zdj.16 Medal za zasługi dla turystyki
25 marca 2017 odbył się Zjazd Oddziału, na którym został wybrany nowy zarząd. Prezesem została kol. Krystyna Sikorska, wiceprezesem do spraw statutowych kol. Grażyna Dymarczyk, wiceprezesem do spraw gospodarczych kol. Kazimierz Walaszko, sekretarzem kol. Wioletta Glembin a skarbnikiem kol. Helena Lech.
Nowy zarząd podjął od razu decyzję w sprawie remontu pomieszczeń „Domu Turysty”. Już w trakcie prac remontowych znalazł się dzierżawca, z którym 18 grudnia 2018 roku podpisano umowę dzierżawy na okres 10 lat.
W 2019 roku prezes zarządu Krystyna Sikorska zrezygnowała z funkcji członka zarządu. Nowym prezesem został kol. Zbigniew Worobiej, który był jednocześnie prezesem Koła Terenowego Nr 1.
Panująca pandemia spowodowała przedłużenie do lipca 2022 roku kadencji zarządu oddziału wybranego w marcu 2017 roku.
W okresie pandemii działalność statutowa była mocno ograniczona. Dopiero po jej zniesieniu w maju 2022 roku mógł odbyć się zjazd oddziału, który obradował w dniu 02 lipca 2022 roku.
Wybrano nowy zarząd, w którego skład weszli prezes kol. Tadeusz Lech, wiceprezes do spraw statutowych kol. Teresa Zajkowska, wiceprezes do spraw gospodarczych kol. Zbigniew Worobiej, sekretarz kol. Grażyna Dymarczyk, skarbnik kol. Danuta Sipak.
Zjazd swoimi uchwałami zobowiązał nowy zarząd do przeprowadzenia remontu stanicy w Kosarzynie i pomieszczeń piwnicznych na nowy klub. Ten istniejący może pomieścić maksymalnie 30 osób, co przy 129 członkach nie pozwala na swobodną działalność statutową. Okazjonalnie planowane jest jest wynajmowanie go na imprezy okolicznościowe.
W oddziale prężnie działa Gubiński Klub Rowerowy „ LUZ” oraz Koło Terenowe Nr 1, Koło Terenowe Nr 2 „Dreptaki”, Koło „Dokąd?”, które realizują przedsięwzięcia ujęte w swoich planach pracy. Każdy członek oddziału może uczestniczyć w imprezach organizowanych przez zarząd oddziału i klub/koło, które ogłaszane są na naszej stronie internetowej https://gubin.pttk.pl/ i na Facebooku https://www.facebook.com/PTTK-OM-Gubin-1414045845564582/
Podsumowując ponad pięćdziesiąt lat działalności PTTK Oddział Miejski w Gubinie należy stwierdzić, że społeczna praca zarządów minionych kadencji na czele, których stali prezesi i zaangażowanych członków pozwoliła upowszechniać krajoznawstwo, turystykę kwalifikowaną, poznawać nasz kraj z jego zabytkami i historią.
Zdj. 17 Prezesi od czasu powstania oddziału
Posiadanie własnej nieruchomości, która przynosi zyski z działalności gospodarczej pozwala prowadzić dofinansowaną różnorodną działalność statutową. Ubolewamy tylko nad tym, że w nasze szeregi nie wstępują młodzi ludzie, a większość naszych członków to emeryci realizujący swoje pasje krajoznawcze.
Niezwykle trudne doświadczenia związane z pandemią, wojną na Ukrainie, zmianami w otoczeniu społecznym i ekonomicznym, których doświadczają wszystkie ogniwa PTTK wymagają od nas znalezienia równowagi pomiędzy tradycją i przeszłością, a wyzwaniami współczesności i przyszłości.
Należy określić i zdefiniować mocne i słabe strony naszego oddziału. Zastanowić się w jakim kierunku chcemy i powinniśmy się rozwijać, by nie stracić tego co nasz oddział osiągnął.
Tadeusz LECH
Bibliografia:
1. Józef Wójtowicz – Biuletyn Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Gubińskiej Nr 4 z grudnia 2014 r. str. 24
2. Grażyna Bartkowiak – Biuletyn Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Gubińskiej Nr 2 z czerwca 2016 r. str. 71
1. Gubener Zeitung z 1 września 1909 r.
2. Gubener Zeitung z 2 października 1910 r.
| Gubener Zeitung 12. September 1909 |
Das Bauprojekt für das Volksbad auf dem Getreidemarkt ist in der gestrigen Stadtverordnetensitzung genehmigt worden. Das Bad soll 10 Brause- und 5 Wannenzellen für Männer und 1 Brause- und 4 Wannezellen für Frauen erhalten. Aus der städtischen Stiftung, die aus Anlaß der Feier der silbernen Hochzeit des Kaiserpaares für diesen Zweck gemacht wurde und aus sonstigen Zuwendungen stehen 35 000 M zur Verfügung. Der Bau ist aber auf 50 000 M veranschlagt, sodaß 15 000 M einstweilen von der Stadtkasse geliehen werden müssen. Das Bad wird den Namen Wilhelm-Auguste Victoria-Bad führen.
Projekt budowy łaźni publicznych na Getreidemarkt został zatwierdzony na wczorajszej sesji rady miasta. W łazience znajdzie się 10 kabin prysznicowych i 5 kabin łazienkowych dla mężczyzn oraz 1 kabina prysznicowa i 4 kabiny łazienkowe dla kobiet. Z funduszu miejskiego, który powstał na ten cel z okazji obchodów srebrnej rocznicy zaślubin cesarskiej pary, oraz z innych darowizn do dyspozycji jest 35 tys. Budowę szacuje się jednak na 50 000 mln, więc na razie 15 000 mln trzeba pożyczyć ze skarbca miasta. Łaźnia będzie się nazywać Wilhelm-Auguste Victoria-Bad.
